In de Toekomstverkenning Publieke Dienstverlening 2035...
kijken we niet alleen naar mensen en technologie.
We kijken ook naar de middelen, die in de toekomst nodig zijn.
Deze middelen zijn afhankelijk van ontwikkelingen op het gebied...
van overheidsinkomsten en overheidsuitgaven.
We zetten de belangrijkste prognoses hierover kort op een rij.
Te beginnen bij de inkomsten, die zullen teruglopen.
Over 10 jaar zijn er meer gepensioneerden en een relatief kleinere beroepsbevolking.
Dat leidt er toe dat er minder sociale premies worden opgebracht.
Waren er bij de invoering van de AOW in 1957...
nog zeven werkenden per gepensioneerde...
nu zijn dat er nog maar drie.
en in 2040 slechts twee.
De overheid ontvangt dus steeds minder inkomsten uit belastingen...
terwijl de uitgaven juist fors stijgen.
Het draagvlak voor het solidariteitsprincipe...
kan hierdoor onder spanning komen te staan.
De rijksoverheid en de gemeentes zijn de afgelopen jaren sterk gegroeid.
maar door de krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk alle vacatures te vullen.
Bedrijven hebben ook veel moeite om geschikt personeel te vinden.
Vooral in de IT, zorg en techniek.
Bovendien wordt personeel door deze schaarste duurder.
De arbeids krapte en hogere arbeidskosten...
zetten het ondernemingsklimaat in Nederland onder druk.
De afgelopen jaren zien we dan ook...
dat er meer bedrijven zijn gekrompen dan gegroeid.
En deze tendens heeft een remmende werking op de overheidsinkomsten.
We zien dus dat de overheidsinkomsten de komende tien jaar zullen dalen.
Maar aan de uitgavenkant blijven de kosten juist stijgen.
Dit gebeurt deels bij de bekende dossiers.
Zo zullen de uitgaven in de zorg richting 2040...
verdubbelen tot € 174 miljard.
Tegelijkertijd verwachten we meer te besteden...
aan de energietransitie en het woningtekort.
Een stijgende rente kan daarbij zorgen voor een extra hoge kostenpost.
Bovendien dringen oplopende geopolitieke spanningen...
tot steeds hogere uitgaven aan defensie en veiligheid.
Maar daarnaast is er de komende jaren...
ook veel geld nodig om problemen uit het verleden op te lossen...
die lange tijd vooruitgeschoven geschoven zijn...
zoals de veroudering van IT systemen...
en fysieke infrastructuren, zoals wegen en bruggen.
De komende tien jaar is het de grote vraag welke financiele keuzes de politiek maakt...
met name ten aanzien van de publieke dienstverlening.
Een bezuinigingsscenario is hierbij een hele reële mogelijkheid.
Dit zou een trendbreuk zijn met de afgelopen jaren...
waarin geld voor steunpakketten en fondsen onbeperkt beschikbaar was.
Dus wordt er straks bezuinigd?
Of blijven de middelen onbeperkt beschikbaar?
En wie gaat richting 2035 de rekening betalen?
Worden dat de specifieke domeinen?
Of toekomstige generaties?
Ik ben Raymond Dubbeldam.
Ik ben ondernemer van ons familiebedrijf.
Wat mijn vader zestig jaar geleden gestart is.
We werken met zo'n 300 mensen.
We zijn hoofdzakelijk actief in de maakindustrie, in de techniek.
En we zitten in Zuid-Holland.
Onze missie richting 2035...
Ik denk dat veel familiebedrijven dat herkennen.
We willen impact blijven maken, er toe blijven doen.
Dat geldt voor onze medewerkers, voor onze...
omgeving en ook voor onze klanten en onze afnemers.
En daarnaast hebben we uiteraard ook nog een gezonde groeiambitie de komende jaren.
Om onze ambities in 2035 te bereiken, zien we een aantal belangrijke uitdagingen.
AI en robotisering.
Ook fysieke robotisering.
Dat gaat ook echt wel grote impact hebben op ons bedrijf, op onze processen...
op werk, binnen ons bedrijf.
Er zullen banen veranderen, er zullen banen verdwijnen.
Er zullen nieuwe banen bijkomen.
Maar dat is nodig om competitief te blijven.
En dus daar zijn we nu ook al druk mee bezig.
We hebben al veel gerobotiseerd.
Daarnaast is natuurlijk de beschikbaarheid van personeel...
is een groot probleem.
Niet alleen bij ons, dat is overal in de technische industrie.
We concurreren ook een beetje met de overheid op sommige gevallen.
Energietransitie neemt ook mensen weg.
Daarnaast arbeidsmigranten.
Die hebben we toch nodig, nu maar ook in de toekomst.
En daar zullen we ook goede woningen voor moeten regelen.
En ook de arbeidsvoorwaarden en omstandigheden zullen op orde moeten zijn.
Daarnaast duurzaam ondernemen.
Dat zal het gemeengoed zijn over 10 jaar.
Dan heb ik het over footprint...
over goed werkgeverschap.
Dat zal een onderdeel worden van onze ondernemingsvisie.
Waar we tegenaan lopen om onze ambitie waar te maken...
in 2035 is heel breed gezegd...
dat is het gebrek aan visie van de overheid.
Als ondernemer wil je natuurlijk je risico's inschatten.
Je moet kunnen investeren in de langere termijn...
en daar heb je gewoon een stuk plan voor nodig van de overheid.
En dat ontbreekt nu.
Het ontbreken van een langetermijnvisie op duurzaamheid...
op de op de woningmarkt, op arbeid, op de maakindustrie.
En dat is alles bij elkaar denk ik een verslechtering van het...
ondernemingsklimaat in Nederland.
Op het industrieterrein waar we zitten hebben we te maken met netcongestie.
Als ondernemers ga je dan bij elkaar komen, dan...
begin je te denken aan een oplossing.
Het delen van energie op hetzelfde industrieterein.
En dan loop je toch tegen de onmogelijkheden aan...
die Stedin, dat is eigenlijk de netbeheerder...
waar Stedin mee te maken heeft.
Dus dan leggen wij 2200 zonnepanelen.
Je wil die energie op sommige momenten kunnen delen...
met andere mensen op het industrieterrein.
Daarmee kan je echt een stuk van de netcongestie oplossen.
en dan...
past het niet in de huidige wet- en regelgeving...
en dat wordt gewoon tegengewerkt.
Als ondernemer is dat natuurlijk onbegrijpelijk.
Je snapt heus wel het wettelijke kader...
maar dat is natuurlijk heel moeilijk om daar als onderneming mee om te gaan.
En ik denk als we die transitie meer zelf we willen geven...
dat er daar echt wel anders naar moeten kijken.